Het wonderschone fort van Petrovaradin was afgelopen weekend het sprookjesachtige decor voor de 18e edite van EXIT Festival. Onder het motto ‘je mist meer moois dan je ziet’ dansten tienduizenden festivalgangers in Novi Sad vier dagen lang door tot de zon weer aan de horizon verscheen. De Serviërs lieten zich van hun vriendelijkste en feestelijkste kant zien.
Festileaks was er bij en vroeg ruim 100 festivalgangers naar hun mening over zes onderdelen van de festivalbeleving. De gemiddelde cijfers presenteren we in het Festivalrapport, dat we de hele zomer opstellen op tientallen festivals door heel Europa. Op de hoogte blijven? Volg Festileaks dan op Facebook.
Dit was EXIT 2018 volgens de bezoekers:
Line-up: 7,1
![Exit Festival 2018](https://festileaks.com/wp-content/uploads/2018/07/20180715_010508-e1531701237496.jpg)
In vergelijking met voorgaande jaren, vaart EXIT in 2018 een meer elektronische koers. Zo sieren onder andere voormalig nummer-1 dj’s Martin Garrix en David Guetta; technolegendes Richie Hawtin en Adam Beyer b2b Ida Engberg; en hitmachines Alice Merton en Nina Kraviz de bovenste regels van het affiche.
Toch komen ook hiphopliefhebbers (met Migos & Jax Jones) en bezoekers met een voorliefde voor Jamaica (met Ziggy Marley & Grace Jones) aan hun trekken. Met meer dan 40 verschillende festivalarea’s is er maar weinig dat je níet kan vinden op EXIT. (Indie)rock is eigenlijk de enige afwezige op deze bonte muzikale kermis. En was de elektronische koers de juiste? Daar zijn de meningen over verdeeld. “Ik kom al 11 jaar op EXIT en het wordt eigenlijk met het jaar slechter”, aldus Erik (37) uit Zwanenburg.
Randprogrammering: 6,9
![Exit Festival 2018](https://festileaks.com/wp-content/uploads/2018/07/20180715_054521-e1531701132991.jpg)
Wie met zo’n uitgebreide line-up nog behoefte heeft aan een randprogramma is misschien op het verkeerde festival beland. Toch zijn er op EXIT ook genoeg mogelijkheden om je zonder de geprogrammeerde acts te amuseren. Op verschillende plekken kun je levensgrote spellen spelen, een klimrace tegen de klok doen, geheime barretjes ontdekken of dé nieuwe Servische karaoke-ster worden. Met al deze extraatjes is EXIT een complete festivalbeleving uit het boekje. Zoals Henry uit Los Angeles het met een brede glimlach verwoordt: “EXIT is a unique, incredible, allround experience that you will not quickly forget”.
Sfeer: 8,3
![Exit Festival 2018](https://festileaks.com/wp-content/uploads/2018/07/IMG-20180714-WA0041.jpg)
Meer dan 70 verschillende nationaliteiten komen op EXIT samen om de vrijheid te vieren. Toch speelt een groot deel van het publiek een thuiswedstrijd: de Serviërs hebben dit weekend duidelijk de overhand. Sommige trouwe bezoekers kijken weemoedig terug naar vroeger, toen het festival nog ‘gezellig kleinschalig’ en ‘van hun’ was. Anderen kunnen er nog altijd niet over uit dat zo’n weergaloos evenement in het studentikoze Novi Sad plaatsvindt. Nostalgisch of euforisch: de meeste bezoekers lijken onvermoeibaar. Tussen 19 en 8 uur is er geen enkel hoekje te vinden waar niet gedanst en gefeest wordt. De echte diehards kunnen zelfs tot 14 uur ’s middags (!) sneuvelen op de afterparty aan het strand.
Locatie: 9,5
![Exit Festival 2018](https://festileaks.com/wp-content/uploads/2018/07/20180715_053536-e1531701185334.jpg)
Een mooiere festivallocatie dan het fort van Petrovaradin zul je niet snel vinden. Haast elke gracht verhult een andere stage en door de talloze tunnels en zijweggetjes waan je je in het doolhof van je dromen. De imposante Dance Arena is met zijn flitsende lichtshow slechts één van de absolute smaakmakers. Ivana uit Kroatië is onder de indruk van het schouwspel: “It is absolutely mindblowing to see the sunrise at 6 am at this big, insane stage”.
Negatieve puntjes op het festivalterrein zijn schaars, maar de vieze dixies zijn de grootste doorn in het oog. Daarnaast is het oppassen voor de vele kuiltjes in het terrein en de scheve trappen: met een slok op zou je zomaar eens een lelijke schuiver kunnen maken.
Eten & drinken: 7,2
![Exit Festival 2018](https://festileaks.com/wp-content/uploads/2018/07/20180714_203256-e1531701273698.jpg)
Wie dacht een drie sterrenmaaltijd weg te tikken op het festivalterrein, komt helaas bedrogen uit. Het aanbod is vooral praktisch: een graai uit de vetbak of een hartige pannenkoek is om drie uur ’s nachts precies wat je nodig hebt om nog even aan het dansen te blijven. Sommige bezoekers klagen echter dat veel maaltijden lauw of niet gaar zijn, waardoor sanitair ongemak altijd op de loer ligt. Gelukkig kun je in de pittoreske zijstraatjes van Novi Sad wél op culinaire ontdekkingstocht. Verscholen tussen de bont gekleurde lemen huisjes liggen de mooiste restaurantjes, waar je voor weinig geld de lekkerste creaties op je bord getoverd krijgt.
Aan de bar pilst het lekker weg. Voor iets meer dan €2,- heb je een halve liter lang plezier van koud bier. Door het cashless betaalsysteem reken je pijlsnel af en zijn er eigenlijk nergens rijen te bekennen.
Logistiek: 7,7
![Exit Festival 2018](https://festileaks.com/wp-content/uploads/2018/07/20180715_055503-e1531700638502.jpg)
De festivalorganisatie heeft de zaken over het algemeen prima op orde. Het publiek verdeelt zich vanzelf over de verschillende podia, waardoor het nooit té druk is bij je favoriete stage. Alleen bij de headliners op zaterdag en zondag sta je behoorlijk hutjemutje.
Overnachtingsmogelijkheden zijn er in Novi Sad genoeg: je kan de nachtelijke sfeer proeven op de festivalcamping of juist tot rust komen in één van de vele ho(s)tels. Speciale pendelbussen stoppen aan de voet van het fort om festivalgangers met hun zuur gedanste benen naar de camping te vervoeren. Daarnaast staat een lange polonaise aan goedkope taxi’s klaar voor de afgepeigerde ho(s)telgasten.
Festivalrapporten
Deze zomer doet Festileaks weer verslag van de grootste festivals van Europa. Dat doen we in de vorm van Festivalrapporten. We vragen op ieder festival minimaal 100 bezoekers om een cijfer te geven aan zes vaste categorieën en presenteren de gemiddeldes. Op die manier kunnen wee aan het eind van het jaar concluderen: welk festival is op welk vlak het beste? Check de voorgaande festivalrapporten of bekijk alle winnaars van 2017.