Het vorig jaar verrezen festival Jazz Middelheim bewees met zijn 53ste editie dat de doorstart meer dan geslaagd is, en dat het genre geen leeftijdsbeperking kent.
1. Het weer natuurlijk
Laten we met een open deur beginnen: het weer zat Jazz Middelheim ontzettend mee. Een zonsovergoten park eind mei is sowieso zalig, en bovendien was er voor iedereen genoeg ruimte om te dansen, te zitten of zelfs onder een oude boom te liggen, zelfs toen zaterdag de maximumcapaciteit van 4000 bezoekers behaald werd.
2. Fleating performance
Die grote opkomst was te danken aan Flea, bassist van de Red Hot Chili Peppers, maar nu op tour met het jazzalbum waar hij al lang van droomde. Voor dat concert werden alle stoelen uit de tent gehaald, en enigszins tot onze verbazing werden die gemist. Want ondanks de occasionele energieuitbarsting lag het tempo van dit anderhalf uur durende concert laag, en werden de nogal melige composities lang uitgemolken. Nooit gedacht dat een concert met Flea op het podium zo saai kon zijn. Bassen deed hij prima, uiteraard, maar op trompet kwam hij al snel in de problemen als hij ging improviseren. Een blijvende indruk heeft hij daarmee niet nagelaten. Hopelijk hebben de fans ook genoten van de concerten van de uitstekende Nduduzo Makhathini en Cécile McLorin Salvant die hem eerder op de dag de tent uitspeelden.
3. Van ’t Stad
Het festival werd elke dag geopend door een Belgisch project, en die waren uitstekend gekozen. Twee ervan kwamen zelfs gewoon uit het Antwerpse. Nabou Claerhout vertelde hoe ze vroeger om de hoek naar de jeugdbeweging ging en als vrijwilliger hielp op het festival, maar speelde een set waarmee ze op geen enkel internationaal festival zou misstaan. Ook Tutu Puoane maakte indruk met eigen songs geïnspireerd door de poëzie van Lebo Mashile. Die klonken bij momenten misschien een tikje te glad voor de doorgewinterde jazzfan, maar verdienen net om die reden een veel breder publiek. Komaan North Sea Jazz, dit is echt iets voor jullie.
4. Parada em Antuérpia
Met Marcos Valle had Jazz Middelheim een hele grote naam uit de Braziliaanse pop te pakken, die heel erg tevreden leek dat hij na een tournee met veel kleine, warme zaaltjes nu gewoon in het daglicht op het gloednieuwe, kioskvormige Birdland-podium mocht staan. Ook voor het publiek bleek dit de ideale setting om de charme te ontdekken van zijn eigenzinnige songs, die her en der ook van a tot z werden meegezongen. Ook pianist Fred Hersch schudde een Braziliaanse tune uit zijn mouw, ‘Palhaço’ van Egberto Gismonti. Zelfs Cécile McLorin Salvant en Sullivan Fortner gaven een Braziliaanse draai aan de titeltrack van haar nieuwe album Oh Snap – zou het toeval zijn dat Fortner op precies dezelfde synthesizer speelde als Valle?
5. Voor jong en oud
Jazz Middelheim is altijd een festival geweest waar ook de allerjongsten welkom zijn. Het lijkt op papier niet zo’n heel goed idee, een jazzfestival waar tijdens concerten af en toe kinderen door de tent hollen, maar in de praktijk stoort het nauwelijks of niet. Aan het andere eind van het spectrum stonden tijdens de afsluitende dj-sets, bedacht om jongeren aan te trekken, tieners en zeventigers zij aan zij te dansen.
6. Saxmaxxing
Ook opvallend: concerten waarin jazz en andere, ‘moderne’ genres vermengd werden, waren vooral het werk van oudere muzikanten, zoals de tachtiger Billy Cobham. Veel jonge artiesten kiezen opnieuw voor de vrije, intense, pure jazzsound die in de jaren zestig opmars maakten. Dat blijft het ideale geluid om mee te protesteren tegen de chaotische wereldorde en de aanhoudende discriminatie, en de muziek naar een spiritueel niveau te verheffen, ver van het entertainment vandaan. De 28-jarige Immanuel Wilkins bleek zondag een waardige headliner met een nochtans moeilijk toegankelijke, bij momenten razende set, en ook zaterdag voerde de sax het hoge woord in de handen van Ornella Noulet van Ola Tunji, Chris Potter en Isaiah Collier.
7. Geen Trane
Collier speelt met een indrukwekkende kracht en behendigheid, maar hij is geen Trane, zo bleek tijdens het concert dat aan John Coltrane werd opgedragen. Zoiets helpt om als muzikant een mooi plekje op de festivals te krijgen, maar wat hij met onverwoestbare composities als ‘Naima’ en ‘My Favorite Things’ aanving stond in schril contrast met Trane’s eigen opnames – deze uitvoeringen haalden niet eens de top 100. Daar was hij met al zijn bravoure mogelijk toch iets te licht overheen gegaan.
8. Blue Note at Birdland
Gelukkig bleek Collier nadien nog lang niet uitgeblazen, want hij verscheen niet veel later mee op het podium bij Theon Cross. Dat was een fijne verrassing waarop de organisatoren vermoedelijk gehoopt hadden, want daarmee hadden ze zowat de lineup te pakken van Cross’ veelgeprezen sets in de Blue Note vorig jaar. Vermoedelijk hebben de twee – en de geweldige gitarist Nikos Ziarkas – sindsdien niet meer zo vaak samen op het podium gestaan (misschien wel niet?), dus dat was mooi.
9. Pena Vista, Buena Fiesta
Dat nogal gewaagde concert was een uitzondering op het Birdland-podium, waar verder vooral artiesten stonden die ook prima achtergrondmuziek maakten. Dat was prettig voor wie na een intens concert in de tent even wou uitblazen. Maar vermoedelijk waren er ook best wat bezoekers voor wie net deze concerten de focus waren, en de tentconcerten minder. Maandagavond stond er heel veel volk voor het Buena Vista Orchestra, een orkest zonder link met de Social Club dat impresario Steven Machat in Florida bijeensprokkelde. Dat miste de charme van het origineel, maar ging er bij het Antwerpse publiek niettemin in als Bacardi-cola. Wie heimwee kreeg naar het echte werk, kan 19 juni in De Roma terecht voor Eliades Ochoa.
10. Blijven gaan
Toen het Buena Vista Orchestra maandagavond om 22:00 begon in te pakken, leek het festival zo stilaan echt afgelopen. Na drie lange, warme dagen viel te verwachten dat veel bezoekers huiswaarts zouden keren – dinsdag moest er weer gewerkt worden. DJ Tereza begon haar set dan ook voor slechts een handvol mensen, en het zag ernaar uit dat ze een redelijk ondankbare opdracht had gekregen. Maar kijk: steeds meer danslustigen kropen mee op het podium, waar alleen het geluid van haar eigen monitorboxen te horen was, en maakten er zo alsnog het gezelligste feestje van het weekend van. Ook Theon Cross en zijn band en de bandleden van Isaiah Collier kwam gewoon gezellig tot middernacht meeshaken. Het was de perfecte afsluiter voor een zeer geslaagde festivaleditie – Jazz Middelheim heeft niet alleen een uitstekend concept, maar ook een heel fijn publiek te pakken. Houden zo!
