Sinds 1 juli 2023 is in Nederland een groot deel van de gokreclame verboden. Politici, toezichthouders en maatschappelijke organisaties maakten zich zorgen over de zichtbaarheid van gokbedrijven en de aantrekkingskracht op jongeren. De oplossing: een verbod op ongerichte gokreclame. Dat had onder meer gevolgen voor de sponsoring van festivals, concerten en sportevenementen. Festivals moesten op zoek naar alternatieve inkomstenbronnen en sportclubs moesten aan het puzzelen met hun begroting. We kijken even van naderbij hoe het verbod op gokreclame het Nederlandse culturele en sportieve landschap beïnvloedt heeft.
De nieuwe gokregels kwamen niet uit de lucht vallen. Na de legalisering van online gokken in 2021 explodeerde de reclame-industrie. Bekende Nederlanders figureerden in reclames, goklogo’s waren overal te zien en op festivals plakten overal banners met casinomerken. De kritiek liet niet lang op zich wachten.
Volgens verslavingsdeskundigen zou deze alomtegenwoordige zichtbaarheid de drempel tot gokken kunnen verlagen, vooral bij jongeren. Politieke partijen sloten zich hierbij grotendeels aan. Voormalig minister Franc Weerwind van Rechtsbescherming kondigde eind 2022 dan ook aan dat de regels strenger zouden worden.
Wat is er precies veranderd in 2023?
Voor 2023 konden de beste Nederlandse online casino’s, beoordeeld door online-gambling.com, hun merk koppelen aan tal van evenementen. Denk maar aan grote muziekfestivals of sportclubs die shirts en stadions sierden met het logo van hun sponsor. Sinds juli 2023 is dit echter verleden tijd. Sinds de nieuwe regeling mag alleen in zeer beperkte gevallen nog reclame worden gemaakt voor gokplatforms, en aanbieders moeten kunnen aantonen dat ze geen minderjarigen of jongvolwassenen bereiken.
Dit waren de belangrijkste wijzigingen:
- Geen sponsoring meer van evenementen, festivals of sportclubs.
- Geen reclame via ongerichte kanalen zoals televisie, radio of kranten.
- Strenger toezicht van de Kansspelautoriteit.
- Reclame mag alleen worden getoond aan personen van 24 jaar of ouder.
- Reclame is toegestaan via kanalen die segmentatie mogelijk maken, zoals gepersonaliseerde banners op websites, directe e-mailcampagnes en gesloten social media-kanalen.
Voorstanders prijzen de regels als een noodzakelijke stap om kwetsbare groepen te beschermen. Tegenstanders wijzen echter op de financiële schade voor cultuur en sport.
Een financiële domper voor festivals
Voor sommige festivals waren gokbedrijven de afgelopen jaren belangrijke investeerders. Ze boden vaak grotere bedragen dan bijvoorbeeld drankmerken of telecombedrijven. Het Tilburgse ‘Festival van het Levenslied’ had jarenlang Jack’s Casino als hoofdsponsor. De samenwerking was zo hecht dat het festival zelfs de naam ‘Jack’s Festival van het Levenslied’ droeg.
Toen dat geld wegviel, stonden festivalorganisatoren voor lastige keuzes. Moeten ze ticketprijzen verhogen? Snijden in het programma? Of toch creatiever worden in het vinden van sponsors?
Een organisator van een middelgroot dancefestival vertelde aan verschillende media dat zijn evenement in 2022 nog bijna een kwart van de begroting uit gokgeld haalde. “Dat gat dicht je niet zomaar. Je moet of flink in de kosten snijden, of nieuwe partners vinden die bereid zijn die bedragen neer te leggen.”
Sportclubs en evenementen: shirts zonder goklogo
De impact was er niet alleen op festivals. Ook sportclubs moeten het doen zonder het geld van gokbedrijven. Grote voetbalclubs konden de overgang vaak nog opvangen met internationale partners, maar kleinere clubs misten plots een belangrijke inkomstenbron.
Bij amateurverenigingen of regionale sportevenementen was de situatie soms nog nijpender. Sponsoring door een lokale bookmaker of een online casino kon het verschil maken tussen een professioneel evenement en een meer bescheiden bijeenkomst.
De KNVB en andere sportbonden waarschuwden vooraf al voor de financiële klap. Tegelijkertijd wezen zij erop dat de sportsector de verantwoordelijkheid draagt om jongeren te beschermen tegen overmatige blootstelling aan gokreclame.
Creatieve oplossingen
De nieuwe realiteit dwingt organisatoren tot creativiteit. Dat leidt tot interessante verschuivingen:
- Biermerken, zoals Heineken (via Brand) op Pinkpop, waren al traditioneel sterke spelers op festivals, maar ook frisdrank- en snackbedrijven grijpen hun kans om beter zichtbaar te worden bij jongeren en jongvolwassenen. Denk aan coole foodtrucks, limited-edition festivalproducten of interactieve proeverijen.
- Groene energie-aanbieders en circulaire start-ups presenteren zich graag als maatschappelijk verantwoorde partners. Festivals, die zelf vaak ambitieuze duurzaamheidsdoelen nastreven, zoals het verminderen van plastic afval, energiegebruik en CO₂-uitstoot, omarmen deze nieuwe sponsors maar al te graag.
- Nieuwe betaalapps, streamingdiensten en gamingbedrijven zien in evenementen een perfect podium. Zij vullen langzaam de ruimte die gokbedrijven achterlaten, terwijl ze tegelijk jonge, digitale doelgroepen aanspreken.
Hoewel de bedragen vaak lager liggen dan de gulle gokcontracten, zorgen deze samenwerkingen voor een meer duurzame reputatie en minder maatschappelijke weerstand.
Wat brengt de toekomst?
De kans is groot dat er een nieuw evenwicht ontstaat: de sport-en cultuurwereld zal minder afhankelijk zijn van één megasponsor en zijn inkomsten beter spreiden over diverse partners. Voor bezoekers kan dit betekenen dat festivals duurder worden, maar ook dat de merkbeleving minder eentonig en minder commercieel aanvoelt.
Of dit op lange termijn positief of negatief uitpakt, valt moeilijk te zeggen. Kan de culturele en sportieve sector op de lange termijn gezond blijven zonder de enorme investeringen uit de gokindustrie? Eén ding staat vast: de tijd van goklogo’s op podia en festivalposters is voorbij.
